Thông tin tổng hợp

Điểm sách

Đứng riêng

Đọc “Sapiens: Lược sử về loài người”: Loài người trở nên thông minh như thế nào?

Nhân dịp cuốn “Sapiens: Lược sử về loài người” của một nhà nghiên cứu lịch sử người Israel Yuval Noah Harari được xuất bản ở Việt Nam, xin giới thiệu tới bạn đọc bài viết về cuốn sách khoa học khám phá tạo nên nhiều hứng thú cũng như tranh cãi này của doanh nhân, người đồng sáng lập tập đoàn Microsoft Bill Gates trên blog của ông.

Harari, nhà sử học người Israel, đã đảm nhận một thách thức dễ gây choáng ngợp với nhiều người: kể lại toàn bộ lịch sử của loài người chúng ta trong vẻn vẹn 400 trang giấy. Tôi vốn luôn ngưỡng mộ những tác giả muốn tìm ra sợi dây liên hệ giữa mọi thứ và làm rõ những khúc quanh của lịch sử. Có lẽ cho đến giờ vẫn chưa có ai làm điều đó tốt hơn David Christian qua những bài giảng trong lĩnh vực Đại sử (Big History2). Những bài giảng này “chưng cất” 13,7 tỉ năm lịch sử, từ thời điểm Big Bang trở đi, vào một khuôn khổ khả thi trải rộng trên các lĩnh vực sinh học, vật lý, các ngành khoa học xã hội và nhân văn. Tuy Harari tập trung vào một giai đoạn ngắn hơn – 70.000 năm vừa qua trong lịch sử loài người – song công việc của anh không vì thế mà bớt khó khăn. Mục tiêu của anh là lý giải vì sao chúng ta, loài Homo sapiens (từ Latin, có nghĩa “người tinh khôn”), lại thống trị Trái đất và tương lai nào đang chờ đợi chúng ta.

(more…)

Advertisements

Đứng riêng

Hai gương mặt của Goncourt 2014

Tác giả Lydie Salvayre – Ảnh: vanityfair.fr

Tháng 11 vừa qua, Giải Goncourt – giải thưởng văn chương quan trọng nhất của nước Pháp – đã được trao cho tiểu thuyết Pas pleurer (Không khóc) của nữ văn sĩ Lydie Salvayre do nhà Seuil xuất bản tháng 9-2014.

“Trước hết chúng tôi muốn tôn vinh một tác phẩm có tính văn chương cao, một cách viết đặc sắc, tuy đôi khi cá nhân tôi cũng lấy làm tiếc rằng nó chứa quá nhiều tiếng Tây Ban Nha” – ông Bernard Pivot, chủ tịch Viện hàn lâm Goncourt, bày tỏ.

(more…)


Đứng riêng

“Không bị gò bó, không cực đoan hóa”

Lịch sử Việt Nam – Từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX, dịch từ nguyên bản tiếng Pháp, gồm cuốn sách Histoire du Viet-Nam, des origines à 1858 (Lịch sử Việt Nam – từ nguồn gốc đến năm 1858, xuất bản năm 1982) và mục V (chương VII) và chương IX cuốn Le Viêt-Nam, Histoire et Civilisation (Việt Nam, Lịch sử và văn minh, xuất bản năm 1955).

PGS.TS Nguyễn Thừa Hỷ, người hiệu đính cuốn sách Lịch sử Việt Nam – Từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX của giáo sư Lê Thành Khôi, chia sẻ  khi ấn bản tiếng Việt lần đầu tiên được phát hành tại Việt Nam (*)

PGS-TS Nguyễn Thừa Hỷ nói: “Cần nhớ rằng một phần của cuốn sách được viết vào đầu những năm 1950, tức là cách đây hơn nửa thế kỷ”.

Tôi được biết năm 2013, khi GS Lê Thành Khôi được trao giải thưởng Phan Châu Trinh, đã có nhiều người đề cập đến việc dịch các công trình của ông ra tiếng Việt. Lê Thành Khôi là một học giả nổi tiếng ở nước ngoài nhưng ở Việt Nam thì ít người biết đến.

Anh Nguyễn Nghị, một dịch giả khá nổi tiếng, từ nhiều năm nay đã dịch thô bản này. Nhưng Nguyễn Nghị không phải chuyên ngành sử, có nhiều chỗ cần phải hiệu đính vì liên quan đến khảo cổ học, văn chương, văn hóa, lịch sử…

Tôi nhận hiệu đính vì đây là quyển sách có ảnh hưởng đến tôi trong những ngày đầu học tại khoa sử khóa 1 của ĐH Tổng hợp Hà Nội. Cuốn bằng tiếng Pháp Le Viêt-Nam Histoire et Civilisation bấy giờ rất nổi tiếng.

Khi viết quyển này, GS Lê Thành Khôi mới gần 30 tuổi, văn phong có sự lãng mạn của một người trẻ tuổi.

(more…)


Đứng riêng

Từ cuốn sách lịch sử việt nam – từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX: Vấn đề tiếp nhận những quan điểm sử học khác

Giáo sư Lê Thành Khôi – ảnh: Nguyễn Đắc Xuân.

Nguyên tác tiếng Pháp hai công trình sử học của giáo sư Lê Thành Khôi được xuất bản từ năm 1955 và 1982, bản dịch tiếng Việt với tên Lịch sử Việt Nam – Từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX của dịch giả Nguyễn Nghị công phu thực hiện đã đem đến cho đa số người đọc Việt Nam một sử phẩm từ lâu chỉ thấy, chỉ nghe mà không biết.

Nguyên tác sách này được học giới phương Tây thường xuyên trích dẫn, xem nó như một tài liệu cơ bản về lịch sử Việt Nam trong thế giới ngoại ngữ, có thể sánh nó với Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim trong thế giới Việt ngữ.

Chương tiêu biểu

Sự hình thành tính cách dân tộc Việt Nam” (chương II) là một chương sách hấp dẫn và có nhiều điều đáng suy gẫm.

Vấn đề nguồn gốc dân tộc được đặt ra trong tiến trình lịch sử Việt Nam từ trước tới nay đã nhiều, nhưng đặt vấn đề tìm hiểu tính cách dân tộc được hình thành như thế nào trong sâu xa lịch sử thật sự khá hiếm, làm sao có một lập luận hay một lý giải vừa khoa học vừa hợp với tâm tư tình cảm của số đông và khái quát chúng thành đặc trưng như một tính cách thật sự là một vấn đề không dễ.

(more…)


Đứng riêng

Cách mạng và quy luật muôn đời của thân phận

Các cuộc cách mạng thường đi liền với những biến đổi kinh thiên động địa, làm thay đổi nền tảng của một xã hội.

Hiểu về một cuộc cách mạng không phải là nhu cầu riêng của các nhà chính trị; viết về nó và kiến giải nó luôn là khát khao mà cũng là trách nhiệm tự nhận lãnh của các tác giả từ xưa đến nay. Cho dù hình thành từ góc nhìn nào chăng nữa, tác phẩm của họ đều là những nỗ lực để khám phá cái cách mà một cuộc cách mạng có thể dẫn dắt và chi phối cuộc đời một con người, sâu xa hơn là tác động đến một cộng đồng, một dân tộc.

(more…)


Đứng riêng

Cuộc đời của một “giáo hoàng văn học”

 

Cách đây ít lâu, tại Việt Nam xuất hiện bản dịch cuốn Những con bệnh khó chiều – cuộc đối thoại văn học giữa Peter Voss với Marcel Reich-Ranicki. Cuốn sách so sánh mối quan hệ giữa nhà phê bình văn học với các nhà văn chẳng khác nào vị bác sĩ với những con bệnh khó chiều. Cuốn sách không gây được sự chú ý lớn với học giới lẫn người đọc bình thường. Đơn giản, cái tên “vị giáo hoàng của văn học Đức” – Marcel Reich-Ranicki xem ra hãy còn quá xa lạ với người đọc Việt Nam.

Cho đến gần đây, cuốn tự truyện Đời tôi (*) của Marcel Reich-Ranicki (1920-2013) được xuất bản, có thể từ đây, giới văn chương và độc giả văn học tại Việt Nam sẽ phải chú ý đến tên tuổi này, không phải vì bản thân sự nghiệp phê bình rất đồ sộ của ông, mà còn bởi tiểu sử rất đặc biệt của một cá nhân gắn với cuộc chiến tranh thế giới thứ 2.

(more…)


Đứng riêng

Tranh cãi về cuốn “Tư bản mới”

Sách bán chạy thường gây ra tranh cãi. Cuốn Tư bản trong thế kỷ 21 (Capital in the Twenty-First Century *) của Thomas Piketty cũng không nằm ngoài quy luật này.

Nhưng vì sao một cuốn sách bàn về chuyện bất bình đẳng và tìm cách giảm nhẹ nó lại gặp phải không ít chống đối? Lập luận hai bên ủng hộ và phản đối là gì?

Trước tiên chúng ta nên nhìn lại bối cảnh ra đời cuốn Tư bản trong thế kỷ 21, chỉ vài năm sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu với quy mô và ảnh hưởng không kém gì cuộc đại khủng hoảng trong thập niên 1930, làm nhiều người phải nhìn lại và đánh giá lại các quy luật của kinh tế thị trường trước nay vẫn được cho là tối ưu.

Nhiều người nói đến sự khác nhau giữa nền “kinh tế thực” sản xuất ra hàng hóa, dịch vụ và nền “kinh tế ảo” chỉ chăm chăm tìm lợi nhuận dựa vào tài sản đầu cơ và các công cụ tài chính khác. Kinh tế ảo sụp đổ, kéo theo sự trì trệ của kinh tế thực, mãi cho đến bây giờ.

(more…)