Thông tin tổng hợp

Văn hóa

Đứng riêng

Đọc “Sapiens: Lược sử về loài người”: Loài người trở nên thông minh như thế nào?

Nhân dịp cuốn “Sapiens: Lược sử về loài người” của một nhà nghiên cứu lịch sử người Israel Yuval Noah Harari được xuất bản ở Việt Nam, xin giới thiệu tới bạn đọc bài viết về cuốn sách khoa học khám phá tạo nên nhiều hứng thú cũng như tranh cãi này của doanh nhân, người đồng sáng lập tập đoàn Microsoft Bill Gates trên blog của ông.

Harari, nhà sử học người Israel, đã đảm nhận một thách thức dễ gây choáng ngợp với nhiều người: kể lại toàn bộ lịch sử của loài người chúng ta trong vẻn vẹn 400 trang giấy. Tôi vốn luôn ngưỡng mộ những tác giả muốn tìm ra sợi dây liên hệ giữa mọi thứ và làm rõ những khúc quanh của lịch sử. Có lẽ cho đến giờ vẫn chưa có ai làm điều đó tốt hơn David Christian qua những bài giảng trong lĩnh vực Đại sử (Big History2). Những bài giảng này “chưng cất” 13,7 tỉ năm lịch sử, từ thời điểm Big Bang trở đi, vào một khuôn khổ khả thi trải rộng trên các lĩnh vực sinh học, vật lý, các ngành khoa học xã hội và nhân văn. Tuy Harari tập trung vào một giai đoạn ngắn hơn – 70.000 năm vừa qua trong lịch sử loài người – song công việc của anh không vì thế mà bớt khó khăn. Mục tiêu của anh là lý giải vì sao chúng ta, loài Homo sapiens (từ Latin, có nghĩa “người tinh khôn”), lại thống trị Trái đất và tương lai nào đang chờ đợi chúng ta.

(more…)

Advertisements

Đứng riêng

GET OUT – Cơn sốt bắt đầu từ một ý tưởng

Get out (đang chiếu ở Việt Nam với nhan đề Trốn thoát) là một hiện tượng nổi bật của điện ảnh Mỹ đầu năm nay. Bộ phim kinh dị, hài đánh vào nạn phân biệt chủng tộc thâm căn cố đế của người Mỹ da trắng được bắt đầu với một ý tưởng thông minh, tinh quái, khiến nước Mỹ lên cơn sốt.

Một cảnh trong phim Get out

(more…)


Đứng riêng

Một nhà văn lì lợm

Photograph: Nic Shonfeld

Trò chuyện với Nguyễn Bình Phương, ngôi sao ẩn dật của văn chương Việt Nam đương đại.

Khai Q Nguyen (Theo Mekong Review)

Tòa soạn Tạp chí Văn nghệ Quân đội nơi Nguyễn Bình Phương làm việc là căn biệt thự cũ ở số 4 Lý Nam Đế, trong khu phố cổ, đắm chìm trong không khí hoài cổ toát ra từ những căn nhà mang kiến trúc Pháp thời thuộc địa và cái sôi động của một Hà Nội mới năng động. Chúng tôi gặp nhau trong phòng làm việc của anh trên tầng hai của tòa nhà, nhìn ra mảnh vườn trước nơi hoa đại đang nở. Anh chào tôi, và, mặt rạng rỡ ngây thơ, khoe với tôi rằng anh mới viết xong một cuốn tiểu thuyết. Tôi là người biên tập sách của anh ở Nhà xuất bản Trẻ, và chúng tôi khá thân thiết với nhau qua nhiều lần tiếp xúc.

Bên ngoài Việt Nam, gần như không ai biết đến Nguyễn Bình Phương; anh chỉ có một cuốn sách (Thoạt kỳ thủy) được dịch sang tiếng Pháp với số lượng in khiêm tốn là 2000 bản. Dù vậy, ở trong nước, anh được coi là một trong những nhân vật xuất sắc nhất của văn học Việt Nam đương đại, cùng với Bảo Ninh và Nguyễn Huy Thiệp.

Nguyễn Bình Phương sinh năm 1965 ở Thái Nguyên. Anh học xong phổ thông năm 1985, sau đó đi bộ đội bốn năm. Năm 1989 anh theo học trường Viết văn Nguyễn Du. Sau khi tốt nghiệp, Nguyễn Bình Phương công tác tại đoàn kịch quân đội, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, sau đó làm biên tập viên rồi tổng biên tập tạp chí Văn nghệ Quân đội.

Sự nghiệp văn chương của Nguyễn Bình Phương trải dài ba thập kỷ. Một số tiểu luận và truyện ngắn thời kỳ đầu của anh, đăng trên tờ Văn ngh Tr, đã khiến anh trở thành người nổi tiếng trong giới văn chương và cũng gây ra nhiều tranh cãi. Từ những năm 1990, anh viết nhiều tiểu thuyết được giới phê bình đánh giá cao, trong đó có Vào cõi (1991), Những đứa trẻ chết già (1994), Người đi vắng (1999), Trí nhớ suy tàn (2000), Thoạt kỳ thu (2005), và mới đây nhất là Mình và h (2014)

Cho đến nay, Nguyễn Bình Phương đã có 8 tiểu thuyết và khoảng 6-7 tập thơ được in. Cuốn tiểu thuyết mới nhất của anh, Mình và h, được giải thưởng của Hội nhà văn Hà Nội. Một số nhà phê bình cho rằng anh là một trong số không nhiều nhà văn Việt Nam sáng tạo cấu trúc tiểu thuyết.

Nguyễn Bình Phương là nhà văn chọn lối sống trầm lặng, anh không mấy khi xuất hiện ở các cuộc tụ họp nhậu nhẹt của giới văn chương, cũng như không họp báo hay ra mắt, ký tặng sách rầm rộ và cũng ít trả lời phỏng vấn cánh truyền thông. Vì thế, tôi càng thấy mình may mắn có dịp được chuyện trò với anh thế này.

(more…)


Đứng riêng

GS sử học Edward Miller: Ta sẽ cãi nhau nhưng cùng tiến gần hơn với sự thật

GS Edward Miller, nhà sử học chuyên nghiên cứu về Việt Nam, trò chuyện trong chuyến thăm Việt Nam gần đây, về quan hệ Việt – Mỹ và cách dạy lịch sử của hai nước, đặc biệt là về cuộc chiến kết thúc cách đây hơn 40 năm.

E. Miller (Đại học Dartmouth) là tác giả quyển sách Misalliance: Ngo Dinh Diem, the United States, and the Fate of South Vietnam (Harvard University Press xuất bản năm 2013). Ông đến Việt Nam cùng một nhóm sinh viên sau đại học trong chương trình trao đổi văn hóa tại các nước.

Hòa giải song phương tiến xa hơn hòa hợp trong nước

Các sinh viên nói họ chọn đến Việt Nam trong chuyến trao đổi văn hóa này. Có phải do ông gợi ý?

– Đúng thế. Ở Mỹ có nhiều sinh viên rất hứng thú về Việt Nam. Dĩ nhiên phần lớn người Mỹ đều biết đã có một cuộc chiến tàn khốc, không chỉ với Việt Nam mà còn với Hoa Kỳ, đã xảy ra ở đây. Nhưng họ không biết gì, hoặc biết rất ít, về Việt Nam ngày nay.

Bởi thế họ rất hứng thú tìm hiểu Việt Nam hôm nay ra sao. Nhiều người Mỹ đã lo lắng về lần đầu đến Việt Nam. Họ nghĩ có lẽ người Việt Nam sẽ rất thù hằn và giận dữ bởi cuộc chiến đó. Nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Khi đến đây, họ nhận ra phần lớn người Việt Nam vui vẻ gặp, kết nối, trò chuyện và trao đổi với người Mỹ. Điều đó rất thú vị với người Mỹ và với sinh viên Mỹ.

(more…)


Đứng riêng

Những triết gia im lặng

Trên mạng, người ta bận tranh cãi xôn xao, nào giả thuyết, nào suy đoán, nào bình luận, tranh nhau tỏ ra tỉnh táo, bình tĩnh, hiểu biết và lạc quan. Chỉ có điều, thủy sản mà ngư dân đánh bắt được từ miền Trung đang rớt giá thê thảm. Các nhà hùng biện không giải thích lý do vì sao tạm thời không ăn cá.

Ông Tư Mẫn là nông dân ở Cà Mau, nhà nghèo rớt. Năm 1998 ông bán hết ruộng vườn, dắt díu gia đình lên Đồng Nai kiếm sống. Cả nhà chí thú làm ăn tích cóp, sau mấy năm ròng thì có vốn mua đất làm đìa tôm. Nhờ trời, tôm trúng. Ba vụ liền, năm nào trừ chi phí đi cũng lãi được cả trăm triệu đồng. Ông Tư Mẫn mừng lắm, tính rồi mua cái nhà cho thằng cả, cưới vợ cho thằng hai.

Nào dè, ba năm liền sau đó, tôm chết trắng đìa. Ông Tư cho là tại dịch bệnh, ráng vay ngân hàng 200 triệu đồng làm vụ mới.

Tôm lại chết. Ông Tư Mẫn trắng tay, cả nhà lại đi làm mướn.

(more…)


Đứng riêng

Ai cũng muốn hoà bình

Kể cả những người phải cầm súng, họ cũng sợ chiến tranh.

Ở trước cổng chợ Tân Phước, có một người đàn ông chạy xe ôm hay đứng đó vào các buổi chiều hàng ngày. Ông trầm lặng và chủ yếu chạy mối quen: thậm chí những tiểu thương và đồng nghiệp chạy xe quanh khu vực đường Âu Cơ cũng chẳng biết ông.

Nhưng đó là một số phận đặc biệt. Người đàn ông đó, trong đời, đã khoác lên mình hai màu áo lính của hai chế độ. Chàng trai trẻ Nguyễn Trọng Đức đã bị bắt đi quân dịch và trở thành lính Việt Nam Cộng Hoà từ cuối năm 1974 đến khi chiến tranh kết thúc. Đúng bốn năm sau khi cởi áo lính, tới năm 1979, chiến tranh biên giới nổ ra, chàng trai lại lên đường nhập ngũ, lần này để trở thành bộ đội, sang Campuchia chiến đấu.

Lịch sử không chứng kiến nhiều số phận như thế. Bản thân ông Đức cũng chỉ biết có ba người từng là “đồng đội” của mình trong cả hai chế độ, nhưng đều đã qua đời.

(more…)


Đứng riêng

Mẹ ơi con đã về!

Ngày 4/4/1975, chuyến bay C5A-Galaxy đưa hơn 100 trẻ em mồ côi ở miền nam Việt Nam sang Mỹ theo chiến dịch không vận do Tổng thống Gerald Ford khởi xướng. Chuyến bay đã bị rơi chỉ sau 12 phút cất cánh mang theo sinh mạng của nhiều người, trong đó có 76 trẻ mồ côi. Toàn bộ chiến dịch đã mang theo hơn 2000 trẻ em cũng như toàn bộ ký ức của họ về Việt Nam. Ngày 4/4 hàng năm trở thành điểm hẹn để những đứa trẻ trở lại Việt Nam thăm lại hiện trường nơi máy bay C5A rơi cũng như tìm kiếm lại những ký ức về quê hương.

Bộ phim Mẹ ơi, con đã về được thực hiện trên hành trình lần đầu trở về Việt Nam của Stacy Thuy Meredith, một con nuôi đã rời khỏi quê hương ngay trước khi cuộc chiến kết thúc. Chuyến trở về lần này của cô ban đầu chỉ là để tìm lại cô nhi viên nơi cô từng sinh sống. Nhưng với sự gặp gỡ tình cờ với Thomas Cao Lê Tâm và nhóm phóng viên VTC, chuyến đi của cô đã trở thành chuyến tìm về với gia đình ruột thịt đầy cảm xúc và nước mắt. Bộ phim được quay tại Việt Nam, Thái Lan và Hoa Kỳ theo chính hành trình của nhân vật. Bộ phim nói lên khát khao trở lain quê hương, tìm lại ký ức về quê mẹ của những người con lưu lạc suốt 40 năm qua và mang thông điệp hoà hợp dân tộc sâu sắc.