Thông tin tổng hợp

Góc nhìn

Đứng riêng

Rác thải và cá

Phải chăng rác vô can với cá?

Trên đường Tây Trường Sơn, nơi mà những cánh rừng bạt ngàn của nước bạn Lào từng là nơi “che bộ đội, ngăn quân thù”, tôi đi qua những bãi đất trống tan hoang, chỉ còn những gốc cây cổ thụ nằm chơ vơ.

Trên một khoảng đất mênh mông còn quẩn khói, nơi từng là một cánh rừng nguyên sinh, tôi nhìn thấy một cái bùa đan bằng cành cây treo trên một gốc cổ thụ đã bị chặt. Xe dừng lại. Ông lái xe người Lào, nói tiếng Việt rất giỏi, giải thích cho tôi, đấy gọi là cái “Khoóng hặc xá” – cái bùa cúng thần rừng của người Lào. Họ treo lên đó để xin thần rừng cho chặt cây.

(more…)

Advertisements

Đứng riêng

Ai cũng muốn hoà bình

Kể cả những người phải cầm súng, họ cũng sợ chiến tranh.

Ở trước cổng chợ Tân Phước, có một người đàn ông chạy xe ôm hay đứng đó vào các buổi chiều hàng ngày. Ông trầm lặng và chủ yếu chạy mối quen: thậm chí những tiểu thương và đồng nghiệp chạy xe quanh khu vực đường Âu Cơ cũng chẳng biết ông.

Nhưng đó là một số phận đặc biệt. Người đàn ông đó, trong đời, đã khoác lên mình hai màu áo lính của hai chế độ. Chàng trai trẻ Nguyễn Trọng Đức đã bị bắt đi quân dịch và trở thành lính Việt Nam Cộng Hoà từ cuối năm 1974 đến khi chiến tranh kết thúc. Đúng bốn năm sau khi cởi áo lính, tới năm 1979, chiến tranh biên giới nổ ra, chàng trai lại lên đường nhập ngũ, lần này để trở thành bộ đội, sang Campuchia chiến đấu.

Lịch sử không chứng kiến nhiều số phận như thế. Bản thân ông Đức cũng chỉ biết có ba người từng là “đồng đội” của mình trong cả hai chế độ, nhưng đều đã qua đời.

(more…)


Đứng riêng

Mẹ ơi con đã về!

Ngày 4/4/1975, chuyến bay C5A-Galaxy đưa hơn 100 trẻ em mồ côi ở miền nam Việt Nam sang Mỹ theo chiến dịch không vận do Tổng thống Gerald Ford khởi xướng. Chuyến bay đã bị rơi chỉ sau 12 phút cất cánh mang theo sinh mạng của nhiều người, trong đó có 76 trẻ mồ côi. Toàn bộ chiến dịch đã mang theo hơn 2000 trẻ em cũng như toàn bộ ký ức của họ về Việt Nam. Ngày 4/4 hàng năm trở thành điểm hẹn để những đứa trẻ trở lại Việt Nam thăm lại hiện trường nơi máy bay C5A rơi cũng như tìm kiếm lại những ký ức về quê hương.

Bộ phim Mẹ ơi, con đã về được thực hiện trên hành trình lần đầu trở về Việt Nam của Stacy Thuy Meredith, một con nuôi đã rời khỏi quê hương ngay trước khi cuộc chiến kết thúc. Chuyến trở về lần này của cô ban đầu chỉ là để tìm lại cô nhi viên nơi cô từng sinh sống. Nhưng với sự gặp gỡ tình cờ với Thomas Cao Lê Tâm và nhóm phóng viên VTC, chuyến đi của cô đã trở thành chuyến tìm về với gia đình ruột thịt đầy cảm xúc và nước mắt. Bộ phim được quay tại Việt Nam, Thái Lan và Hoa Kỳ theo chính hành trình của nhân vật. Bộ phim nói lên khát khao trở lain quê hương, tìm lại ký ức về quê mẹ của những người con lưu lạc suốt 40 năm qua và mang thông điệp hoà hợp dân tộc sâu sắc.


Đứng riêng

Sự lãng quên ngoài biên giới đô thị

Một người cán bộ xã buồn trong bất lực, một người nông dân tha hương 10 năm ngủ nơi hành lang bệnh viện, một giống cây có thể ảnh hưởng đến toàn bộ nền nông nghiệp nước nhà… Những câu chuyện không phù hợp “nhãn quan thành thị” ấy có thể sẽ bị vùi trong những chủ đề phù phiếm kiểu thành phố. Chúng để lại những di chứng lớn hơn ta tưởng.

Tuần thứ 3 của tháng 8-2014, một thông tin xuất hiện từ hư không: Việt Nam đã không còn nhập khẩu trái cây Úc và New Zealand từ đầu năm. Nhiều người lập tức bày tỏ nỗi “hoang mang” của họ.

Thế rốt cục thì những thứ họ đã mua, hoặc vẫn đang bày ở các siêu thị dưới mác “nhập khẩu từ Úc và New Zealand” thật ra là thứ gì, hay lại trái cây Trung Quốc? Một nhóm thiểu số – những cư dân thành thị vốn là khách hàng tiềm năng của trái cây Úc và New Zealand – đã khiến các cơ quan hữu trách tập trung làm việc vì lợi ích của họ, thay vì hàng triệu người không ăn trái cây nhập khẩu khác và những nông dân.

(more…)


Đứng riêng

Bảy bước đi của căm ghét

Có điểm gì chung giữa Lê Thị Đông Phương và Nguyễn Lê Thiên Lý – hai bảo mẫu bị tuyên án tù giam vì hành hạ trẻ em, Nhâm Tiến Dũng và Nhâm Thị Hồng Phương – hai anh em bị bắt ở Thụy Sĩ vì đã ăn cắp kính, ca sĩ Hồ Ngọc Hà, dịch giả Dương Tường và nữ sinh T. 15 tuổi khi em tự tử? Họ đều đã là tâm điểm của những cơn bão mạng, là đối tượng của làm nhục công cộng ở mức độ khổng lồ.

Tôi tự hỏi vì sao mình lại băn khoăn về câu chuyện của những người này – những người rõ ràng rất khác với bạn bè của tôi? Vì sao tôi không đưa họ ra khỏi đầu được, mặc dù có người đã ngồi tù hai năm nay?

Tại sao, khi mà câu chuyện của những người này dường như xảy ra ở một nơi xa xôi, tôi và họ quá khác nhau, chúng tôi ở trong những thế giới không liên quan gì tới nhau?

Một hôm khi đọc lại những thông tin về họ, bỗng nhiên tôi hiểu ra: mặc dù không muốn nhớ lại, tôi từng ở vị trí của họ. Tôi từng là họ, đã trải qua những gì họ trải qua, đã bị làm nhục công cộng như họ, tuy ở một mức độ khác. Tôi bắt đầu một hành trình cá nhân để cố gắng lý giải, lý giải hành vi và tâm lý của những người làm nhục, lý giải những cảm xúc mà người bị làm nhục trải qua. Và lý giải sự độc ác trong xã hội.

(more…)


Đứng riêng

Bút danh: cuộc chiến không hồi kết

Ảnh: techspot.com

Xét về tầm vóc, Facebook không thể so sánh với Google. Nhưng có một cuộc chiến mà Google đã chấp nhận bỏ cuộc, còn Facebook vẫn đang “chơi đến cùng”. Nó được gọi là “cuộc chiến bút danh” (nymwar) – cuộc chiến phản ánh một mâu thuẫn mang tính thời đại của kỷ nguyên Internet.

Thế nào là thật?

Cu Trí hơi cảm thấy bất an khi đi trên đường về nhà: chiếc điện thoại đặt trước vôlăng không thông báo tin nhắn mới từ Facebook, điều rất bất thường với một người có gần 2 vạn người theo dõi (followers) như anh.

Anh về nhà, mở Facebook ra và phát hiện điều mình không mong muốn nhất đã đến: Facebook đã tự đăng xuất tài khoản của Trí, và khi đăng nhập lại, yêu cầu anh nhập “tên thật”. Bằng một cơ chế nào đó, họ xác định rằng anh đang không dùng “tên thật”. Anh đành khai tên “Hoàng Minh Trí” – tên trên giấy khai sinh.

Vấn đề của những người như Cu Trí là họ đã sống hoàn toàn bằng biệt danh, hay bút danh từ rất lâu. Anh viết báo, phản biện xã hội, ra sách, gây dựng các cộng đồng nghệ thuật, quyên góp tiền từ thiện bằng tên Cu Trí. Bạn bè và độc giả nhận diện anh bằng tên Cu Trí. Chính Cu Trí, chứ không phải “Hoàng Minh Trí” mới là cái tên đủ uy tín để quyên góp từ thiện hay phản biện xã hội.

Nhưng với chính sách của Facebook thì “Cu Trí” phải “chết”.

(more…)


Đứng riêng

Ra đường có được ngắm gái không?

Có một thứ nguyên nhân kỳ khôi của những cuộc cãi vã trong tình yêu: chàng trai thích láo liên ngắm gái đẹp khi đi cùng người yêu trên phố.
Là đàn ông thì ai cũng thích phụ nữ đẹp. Và chắc chắn là họ sẽ tranh thủ mọi cơ hội để ngắm nhìn một người phụ nữ đẹp, bất chấp việc đã có người yêu, gia đình hay là đã có sổ hưu hay chưa.
Nhưng vấn đề phát sinh là liệu họ có được quyền ngắm nghía công khai phụ nữ đẹp trên phố, khi đang đi cạnh ý chung nhân của đời mình hay không?
Một số người phụ nữ kịch liệt phản đối hành vi này. Họ cho rằng đó là một sự khiếm nhã, thiếu tôn trọng người tình, thiếu tôn trọng bản thân, hay thỉnh thoảng, sau khi sự khó chịu chuyển thành những cuộc cãi vã, thì vấn đề sẽ được quy kết về nhân cách, lòng chung thủy, hoặc là chế độ giáo dục của gia đình.

(more…)