Thông tin tổng hợp

Đứng riêng

Quan hệ Mỹ-Việt: Từ kẻ thù đến đồng minh

Vào ngày 30/4/1975, chế độ Sài Gòn sụp đổ đã đánh dấu chấm hết cho cuộc chiến đẫm máu ở Việt Nam. Và hôm nay, 40 năm sau thảm kịch, trước thềm chuyến thăm Việt Nam lịch sử của Tổng thống Mỹ Barack Obama, hiện trạng quan hệ Mỹ – Việt Nam đã thay đổi sâu sắc. Tuy nhiên, rõ ràng vẫn còn tồn tại nhiều nghi ngại cũng như khó khăn để hai quốc gia có thể thúc đẩy một quan hệ đối tác hiệu quả hơn.

1. Từ kẻ thù đến đối tác: Kể từ khi Hiệp định Thương mại song phương có hiệu lực từ năm 2001, giá trị trao đổi thương mại hai chiều Mỹ – Việt Nam đã tăng rất nhanh chóng, từ khoảng 1 tỷ USD năm 2000 đến hơn 45 tỷ USD năm 2015. Và giờ đây, tâm điểm của quan hệ thương mại song phương còn là Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), hiệp định đánh dấu sự giao thương tự do giữa Mỹ và 11 quốc gia trong khu vực Thái Bình Dương; trong đó có Việt Nam (ký ngày 4/2). Hiệp định này sẽ sớm có hiệu lực khi tất cả các bên tham gia phê chuẩn. Lợi ích của Hiệp định này là rất đáng chú ý với phạm vi điều chỉnh hơn 20 lĩnh vực quan trọng bao gồm cả bảo vệ môi trường, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, dược phẩm, tiêu chuẩn lao động… Bên cạnh đó, những quốc gia tham gia vào Hiệp định này đang chiếm khoảng 40% tổng GDP toàn thế giới.

Chính vì có tầm quan trọng như vậy, nên TPP đang gây ra những cuộc tranh cãi trên thế giới nói chung, trong nội tại từng quốc gia nói riêng như thực tế đang diễn ra ở Mỹ, ngay trước cuộc bầu cử Tổng thống sẽ diễn ra vào tháng 11 tới. Về phía đảng Dân chủ, cả hai ứng viên là Hilary Clinton và Bernie Sanders đều phản đối Hiệp định này. Dù đứng ở phía đối lập, ứng cử viên đảng Cộng hòa Donald Trump cũng gọi Hiệp định này là “thảm họa”. Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ John F. Kerry lại bảo vệ Hiệp định này, coi đây là lợi ích chiến lược của quốc gia. Điều quan trọng nhất, Hiệp định này không chỉ mang ý nghĩa thuần túy về chính trị mà còn mang những giá trị về địa chính trị. Để hiểu được điều này, chỉ cần nghĩ đến Trung Quốc, hiện đang phải đứng ngoài cuộc chơi TPP.

2. Quốc phòng-an ninh: Rất nhiều người đã đánh giá rằng Hiệp định TPP là sự thỏa thuận nhằm chống lại Trung Quốc hoặc ít nhất, là công cụ để Việt Nam hạn chế sự phụ thuộc vào người láng giềng khổng lồ. Sự suy luận này dẫn dắt chúng ta đến một lĩnh vực hợp tác mang tính chất then chốt giữa Hanoi và   Washington: Quốc phòng và An ninh. Một trong những lý do khiến hai quốc gia tăng cường tin cậy nhau chính là các âm mưu của Bắc Kinh trên biển Nam Trung Hoa (Biển Đông). Vào ngày 7/7/2015, nhân chuyến thăm lịch sử của Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng đến Mỹ, hai quốc gia đã thông qua một tuyên bố chung về quan hệ hợp tác quốc phòng (Tuyên bố Tầm nhìn về Quan hệ Quốc phòng); theo đó, nhắc lại văn kiện ghi nhớ năm 2010 và Đối thoại về chính sách Quốc phòng (DPD) hàng năm, được khởi động từ năm 2010.

Trong chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống B.Obama cuối tháng 5 này, dư luận đang chú ý đến khả năng Mỹ sẽ bãi bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam. Trước đó, vào tháng 10/2014, Mỹ đã quyết định bãi bỏ một phần lệnh cấm vận về vũ khí đối với Hà Nội. Tuy nhiên, điều quan trọng cần chú ý đó là Việt Nam vẫn bị ràng buộc với nguyên tắc “không liên kết” với “3 không” trong chính sách quốc phòng: không tham gia vào các liên minh quân sự, không cho phép quân đội nước ngoài đồn trú, không liên minh với nước này để chống nước khác. Trong khi bàn luận về việc có theo đuổi chính sách này hay không thì Việt Nam vẫn tiếp tục phải duy trì sự cân bằng trong quan hệ với hai siêu cường, không nghiêng về bên này hoặc bên kia.

         3. Nhân quyền: Như người ta vẫn thường nói, “không có con đường trải toàn hoa hồng”. Điểm khác biệt lớn nhất trong quan hệ song phương hiện nay vẫn là vấn đề Nhân quyền.

Việc có bãi bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí cho Việt Nam hay không một phần phụ thuộc vào việc cải thiện vấn đề nhân quyền, và đây không phải là vấn đề đơn giản.

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s