Thông tin tổng hợp

Đứng riêng

Giải pháp cho mối đe dọa hạt nhân của Triều Tiên

Tại đại hội của Đảng Lao động Triều Tiên vừa diễn ra, nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã đưa ra chính sách vũ khí hạt nhân của nước mình, ông tuyên bố “là một quốc gia hạt nhân có trách nhiệm, nước Cộng hòa của chúng tôi sẽ không sử dụng vũ khí hạt nhân trừ khi chủ quyền bị xâm phạm bởi bất cứ kẻ thù nào có vũ khí hạt nhân”. Nhà lãnh đạo này nói: “Triều Tiên sẽ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình trong việc không phổ biến hạt nhân và phấn đấu vì sự nghiệp phi hạt nhân hóa toàn cầu”.

Tuyên bố mới đây hoàn toàn trái ngược với hành vi của nước này. Triều Tiên rút khỏi Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) năm 2003, sau đó đã 4 lần thử hạt nhân và một sắp tới có thể tiếp tục thử. Triều Tiên đã thử một loạt tên lửa đạn đạo, trong đó có tên lửa liên lục địa và tên lửa chống tàu ngầm. Triều Tiên đã trợ giúp cho các nước khác muốn phát triển hạt nhân, ví dụ điển hình nhất là việc xây dựng một lò phản ứng sản xuất plutoni ở Syria. Hiện nay, Triều Tiên được cho là có đủ plutoni cho khoảng hơn 10 vũ khí hạt nhân và đang sản xuất urani được làm giàu ở mức cao, mặc dù không rõ số lượng.

Hầu hết các chuyên gia cho rằng tuyên bố của Triều Tiên được phóng đại. Cho đến nay, các vụ thử hạt nhân của nước này đều trên quy mô nhỏ, tuyên bố đã thử nghiệm thành công bom H đã giảm nhẹ và hầu hết các vụ thử tên lửa của nước này rõ ràng là thất bại. Tuy nhiên, không có gì là đáng nghi ngờ, theo thời gian, khả năng của Triều Tiên sẽ tiếp tục cải thiện. Nước này có thể có một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân, mặc dù chưa chắc chắn, có khả năng vươn tới lục địa của Mỹ vào cuối thập kỷ này.

Hàn Quốc và Nhật Bản đang ngày càng lo lắng về khả năng phát triển hạt nhân của Triều Tiên. Cả hai nước đều có các cuộc thảo luận công khai về việc có nên từ bỏ cam kết không phổ biến hạt nhân và phát triển vũ khí hạt nhân của riêng mình hay không. Trung Quốc, đồng minh của Triều Tiên, cũng có lý do để lo lắng về mối nguy hiểm trong hành vi của Triều Tiên. Điều cấp thiết là tìm cách ngăn chặn trước khi tình hình leo thang thành một cuộc khủng hoảng lớn trong khu vực.

Vậy, phải làm gì để ngăn chặn tình huống xấu? Các lệnh trừng phạt không hiệu quả. Lệnh trừng phạt của LHQ và các quốc gia lên Triều Tiên khá hà khắc song thực tế là các biện pháp này không thể thay đổi hành vi của nước này. Chương trình hạt nhân là một ưu tiên chính trị, được ghi trong Hiến pháp và cương lĩnh đảng. Hơn nữa, biện pháp trừng phạt không được thực thi đầy đủ, cho đến nay Trung Quốc cũng không hỗ trợ để có chế tài đủ mạnh làm suy yếu chế độ Triều Tiên.

Triển vọng thực tế nhất có thể thuyết phục Triều Tiên thay đổi là cùng tham gia với nước này trong các vấn đề liên quan tới vũ khí hạt nhân và cho nước này thấy việc thay đổi có thể mang lại lợi ích thiết thực. Nói cách khác là cần trở lại bàn đàm phán để thảo luận các ưu đãi cũng như biện pháp trừng phạt. Các cuộc đàm phán sáu bên diễn ra lần cuối vào năm 2008. Cần phải trở lại các cuộc đàm phán hoặc thiết lập một tiến trình tương tự.

Liệu các cuộc đàm phán có thể tiến hành với sự tin cậy? Điều mà Triều Tiên thực sự muốn là gì?

Cách duy nhất để tìm ra câu trả lời có thể là bắt đầu đàm phán và xem Triều Tiên bắt đầu thế nào. Khi mà mối quan tâm trọng yếu của lãnh đạo Triều Tiên đặt vào chương trình hạt nhân thì đàm phán trở lên không có mục đích. Kim Jong-un đã đưa ra tư tưởng “pyongjin”. Theo đó kêu gọi theo đuổi đồng thời 3 mục tiêu: phát triển kinh tế, công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình, công nghệ hạt nhân cho mục đích quân sự.

Triều Tiên phải hiểu rằng cộng đồng quốc tế sẽ không chấp nhận nước này là một nước có vũ khí hạt nhân. Ngay cả nước bạn bè lâu nay của Triều Tiên là Iran đã nêu rõ trong chuyến thăm Tehran tuần trước của Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye. Tổng thống Rouhani nhấn mạnh Iran phản đối bất kỳ hình thức phát triển vũ khí hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên. Nếu Triều Tiên kiên quyết là một nhà nước có vũ khí hạt nhân thì các cuộc đàm phán không thể thành công. Mặt khác, không thực tế khi yêu cầu Triều Tiên tuyên bố từ bỏ chương trình hạt nhân của mình trong tương lai gần. Sự can dự có thể bắt đầu từ tiến trình xây dựng lòng tin cần thiết cho tới khi phi hạt nhân hóa.

Triều Tiên luôn nói rõ trong nhiều năm rằng họ muốn một giải pháp hòa bình thay thế cho Hiệp định đình chiến năm 1953 của Hàn Quốc. Hiệp định đình chiến được ký kết giữa Triều Tiên, Mỹ và Trung Quốc, là để “đảm bảo chấm dứt hoàn toàn chiến sự và tất cả hoạt động của lực lượng vũ trang ở Hàn Quốc cho đến khi đạt được thỏa thuận hòa bình cuối cùng”. Triều Tiên cho rằng nước này cần sự răn đe hạt nhân cho đến khi có một giải pháp hòa bình cuối cùng cho cuộc Chiến tranh Triều Tiên chưa kết thúc.

Liệu có thể có một hiệp ước hòa bình?

Khởi đầu cho giải quyết chương trình hạt nhân nên đề xuất đàm phán về một hiệp ước hòa bình. Điều này sẽ liên quan đến việc hợp tác chặt chẽ giữa Mỹ và Trung Quốc – bên thứ ba trong thỏa thuận đình chiến và nước có khả năng nhất ảnh hưởng đến Triều Tiên. Điều phức tạp là Triều Tiên và Mỹ nhìn nhận hiệp ước hòa bình rất khác nhau.

Đối với Mỹ, đây sẽ là điều khoản cuối cùng của đàm phán bao gồm nhiều nội dung, đặc biệt là phi hạt nhân hóa.

Đối với Triều Tiên, một hiệp ước hòa bình sẽ là một thỏa thuận tương đối đơn giản kết thúc hiệp ước đình chiến. Sau đó là đàm phán một thỏa thuận hoàn bình toàn diện, một tiến trình bao gồm nhiều lĩnh vực – bao gồm các vấn đề biên giới và giảm lực lượng thông thường – và có thể phải mất nhiều năm để hoàn tất. Phi hạt nhân hóa có thể được coi như một phần của quá trình dài này. Một vấn đề đặc biệt khó khăn là Triều Tiên coi phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên gồm cả việc loại bỏ các hiệp định liên minh Mỹ-Hàn và loại bỏ “chiếc ô hạt nhân “của Mỹ.

Vấn đề cuối cùng này cho thấy, đàm phán với Triều Tiên sẽ không được dễ dàng. Với cả hai phía đều thiếu lòng tin. Vì lý do này, thanh sát và giám sát các thỏa thuận, với cả chương trình hạt nhân và cắt giảm lực lượng thông thường, sẽ là một phần thiết yếu của bất kỳ thỏa thuận nào. Các cuộc đàm phán sáu bên kết thúc trong thất bại do không thống nhất được các thỏa thuận thanh sát. Để Triều Tiên chấp thuận thanh sát sẽ là một trong nhiều thách thức.

Mục tiêu trước mắt của cuộc đàm phán có thể được bảo đảm là đóng băng chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên, đổi lại là một hiệp ước hòa bình chấm dứt đình chiến. Ban đầu có thể là cam kết không tiếp tục thử tên lửa mang đầu đạn hạt nhân và vũ khí hạt nhân. Khi các cuộc đàm phán đi đến các nội dung cụ thể của thỏa thuận hòa bình rộng lớn hơn, việc đóng băng chương trình hạt nhân sẽ phải mở rộng sang chấm dứt sản xuất plutoni và urani được làm giàu ở mức cao được thanh sát rõ ràng. Thỏa thuận rộng lớn hơn này sẽ bao gồm những ưu đãi đủ hấp dẫn để Triều Tiên tiếp tục đóng băng và đến lúc dỡ bỏ các chương trình hạt nhân và tên lửa.

Triều Tiên phải hiểu chắc chắn rằng nếu nước này không sẵn sàng tham gia các cuộc đàm phán nghiêm túc và đóng băng chương trình hạt nhân và tên lửa của mình, cộng đồng quốc tế sẽ không có lựa chọn nào khác là phải tiến hành mọi hành động cần thiết nào để ngăn chặn chương trình hạt nhân và tên lửa trở thành mối đe dọa lớn hơn.

Cuối cùng, Trung Quốc cần phải được thuyết phục rằng nếu Triều Tiên bác bỏ nỗ lực chính đáng tiến tới đàm phán hiệu quả, lợi ích quốc gia của Trung Quốc yêu cầu nước này phải làm mọi thứ có thể để tránh một cuộc khủng hoảng leo thang.

Các cuộc đàm phán với Triều Tiên sẽ đòi hỏi một nỗ lực lâu dài có thể kéo dài nhiều năm. Trong giai đoạn hiện nay của chính quyền Obama với những khó khăn chính trị trong nước, dường như những nỗ lực này sẽ để lại cho tổng thống kế tiếp. Hy vọng Triều Tiên không làm gì trong thời gian này khiến cho tình hình xấu đi.

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s