Thông tin tổng hợp

Đứng riêng

Cận kề khủng hoảng mới: Vòng xoáy bất tận (Kỳ 04)

Giá dầu thấp dẫn đến suy giảm giá cả hàng hóa cơ bản, từ đó có thể gây nên tình trạng giảm phát trên toàn cầu và cuốn thế giới vào một vòng xoáy bất tận: giá dầu thấp dẫn đến giảm phát, giảm phát làm giảm nhu cầu dầu mỏ khiến giá dầu thấp.

Hiểm họa giá dầu thấp

Trong nhiều thập niên qua, các nước xuất khẩu dầu mỏ sử dụng đô la dầu mỏ để mở rộng các dịch vụ công cộng, hoặc theo đuổi các chính sách dân túy để mua sự ổn định chính trị. Một khi giá dầu giảm, nếu chi tiêu ngân sách không được cắt giảm tương ứng sẽ tạo ra khoảng cách lớn giữa doanh thu dầu mỏ và nhu cầu tài chính. Để ngăn chặn sự bốc hơi nhanh chóng của quỹ dự trữ ngoại hối, các chính phủ đã buộc phải phá giá đồng nội tệ. Nhưng điều này làm gia tăng lạm phát khiến chi phí của người dân đắt đỏ, dẫn đến suy giảm chất lượng sống và tăng trưởng kinh tế bị đình trệ.

Nga đang trải qua một thời kỳ kinh tế khó khăn do sự kết hợp nguy hiểm của các biện pháp trừng phạt từ phương Tây và giá dầu thấp. Điều này đang tàn phá kinh tế và đời sống của đất nước. Kể từ tháng 6-2014, đồng rúp mất giá hơn 100% so với USD. GDP được dự đoán sẽ giảm 3,7% trong năm 2016. Những con số này ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của người Nga khi tiền lương thực tế giảm gần 10% trong năm 2015, tỷ lệ hộ gia đình không có khả năng kiếm đủ thức ăn hoặc quần áo tăng 22-39% so với năm trước. Mặc dù nền kinh tế của Nga đã phát triển mạnh, nhưng do phụ thuộc nặng vào nguồn thu từ dầu mỏ, cộng với những vấn đề chính trị tiềm ẩn, nên nguy cơ của xứ sở bạch dương cũng rất lớn.

Nigeria, nền kinh tế lớn nhất châu Phi, cũng bị ảnh hưởng mạnh bởi giá dầu sụt giảm. Đồng thenaira đã mất 25% giá trị so với USD trong năm qua. Ngày 30-1, chính phủ Nigeria đã đề nghị một khoản vay 3,5 tỷ USD từ IMF và Ngân hàng Phát triển châu Phi để bù đắp khoản thâm hụt ngân sách lên đến 15 tỷ USD. Thu từ dầu mỏ của nước này dự kiến giảm 70% năm 2016, trong khi dự trữ ngoại tệ giảm mạnh từ 50 tỷ USD xuống 28 tỷ USD và quỹ khẩn cấp của nhà nước giảm từ 23 tỷ USD năm 2009 xuống còn 2,3 tỷ USD. Angola thu về khoảng 500 tỷ USD từ xuất khẩu dầu trong giai đoạn 2000-2014. Tuy nhiên, hiện nay nền kinh tế nước này bị ảnh hưởng nặng nhất ở châu Phi. Lạm phát lên tới 14% và đồng kwanza mất giá hơn 50% kể từ tháng 1-2015. 75% doanh thu tài chính của Angola đến từ xuất khẩu dầu mỏ, chiếm khoảng 95% tổng kim ngạch xuất khẩu. Vì vậy, chế độ của Tổng thống José Eduardo dos Santos đang bắt đầu cảm thấy áp lực từ các cuộc biểu tình có thể lan rộng nếu tình hình kinh tế tiếp tục xấu đi.

 Nguy cơ vỡ nợ

 Azerbaijan là nước đầu tiên phải yêu cầu một khoản vay khẩn cấp 4 tỷ USD từ IMF và WB để bù lỗ do giá dầu thấp. Dù chính phủ Azerbaijan phủ nhận việc phải được ứng cứu, nhưng tình hình đang thực sự khó khăn. Thu từ dầu khí chiếm khoảng 75% doanh thu của nước này. Gần đây, đồng manat đã bị mất giá hơn 30%, kích thích các cuộc biểu tình quy mô lớn, đe dọa phá vỡ sự ổn định chính trị của chế độ độc tài Tổng thống Ilham Aliyev. Venezuela cũng lâm vào tình cảnh đau buồn kể từ tháng 7-2014. Nền kinh tế nước này không bền vững ngay cả khi giá dầu ở mức 3 con số, nên giá dầu duy trì ở mức thấp quá lâu đã đưa nền kinh tế đến gần điểm đổ vỡ. Trong 2 năm qua, đồng bolivar đã mất hơn 90% giá trị. Theo dự báo của IMF, lạm phát ở Venezuela sẽ đạt 720% vào năm nay. Tình hình trong nước đang ngày càng nghiêm trọng hơn trong bối cảnh chính phủ nỗ lực hạn chế nhập khẩu hòng tiết kiệm đủ tiền mặt để ngăn chặn vỡ nợ. Tình hình có vẻ rất bế tắt nếu doanh thu từ dầu mỏ không được cải thiện. Và với lợi suất trái phiếu chính phủ khoảng 30%, Caracas có thể vỡ nợ tại một số thời điểm trong năm 2016.

Ngoài 5 nước kể trên, còn có nhứng nước đang bị đe dọa bởi giá dầu thấp như Brazil, Ecuador, thậm chí cả các nước vùng Vịnh giàu có. Theo ước tính của Ngân hàng HSBC, 6 thành viên thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) gồm Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) phải đối mặt với thâm hụt 395 tỷ USD trong 2 năm tới. 6 quốc gia trên sẽ gặp khó khăn trong việc tái cấp tài chính 94 tỷ USD nợ trong giai đoạn này vì khu vực vùng Vịnh tăng trưởng chậm, lãi suất tăng cao và xếp hạng tín nhiệm sụt giảm trong thời gian gần đây. IMF cho rằng thâm hụt tài khóa của Saudi Arabia sẽ chạm mức 140 tỷ USD (tương đương 20% GDP) khi chi tiêu của quốc gia này dự báo lên tới hơn 270 tỷ USD trong năm nay.

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s