Thông tin tổng hợp

Đứng riêng

Bà Aung San Suu Kyi sẽ chuyển tải thông điệp gì đến ASEAN?

Myanmar, đã từng một thời bị cô lập ở khu vực và trên toàn thế giới, đang nhanh chóng mở cửa. Đại điện ngoại giao của các nước thuộc ASEAN đang hết sức chú ý đến quan hệ với một đối tác mới đến từ quốc gia này, người không xa lạ với họ: vị ngoại trưởng, nhà lãnh đạo nhiều sức hút – bà Aung San Suu Kyi.

            Chúng ta sẽ sớm chứng kiến bà Suu Kyi đi thăm các nước châu Á và xa hơn thế, để dự các hội nghị thượng đỉnh quốc tế và đại diện cho chính phủ của Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD) trên các diễn đàn đối ngoại. Trên cương vị Ngoại trưởng, Quý bà (biệt danh của bà Suu Kyi) sẽ vạch ra các đường hướng chính sách ngoại giao của Myanmar. Những người trong cuộc đã dự đoán rằng Myanmar sẽ tiếp tục cách tiếp cận “độc lập” và “chủ động” hiện tại trong quan hệ quốc tế, nhưng cũng tồn tại hy vọng rằng họ sẽ trở thành một nhân tố năng động hơn ở cấp khu vực.

            Không có gì ngạc nhiên khi cuộc gặp gỡ ngoại giao đầu tiên của bà Suu Kyi trên cương vị ngoại trưởng là với người đồng cấp Vương Nghị vào ngày 4/4, Bà đã từ chối thảo luận về việc xây dựng Đập Myitsone trị giá hàng triệu USD do Trung Quốc đầu tư, vốn đang bị đình chỉ. Đây sẽ là vấn đề chủ chốt và dai dẳng trong quan hệ Trung Quốc-Myanmar bởi giới đầu tư và các nhà hoạt động môi trường đang chờ đợi quan điểm chính thức về dự án vốn nhằm cấp điện cho Trung Quốc này.

            Ngoại trưởng Vương Nghị đã được mời một cách công khai đến Naypidaw, theo đề nghị của bà Suu Kyi trong khi các cuộc gặp trước đây giữa đại diện Trung Quốc và nữ chủ tịch của NLD thường được tiến hành một cách kín đáo hơn. Kể từ năm 2012, bà Suu Kyi đã được phép đi nước ngoài, mặc dù trước đó bà bị ngăn cản với lời đe dọa rằng sẽ không thể trở về nước nếu xuất cảnh. Trong vòng 4 năm qua, bà đã thăm Thái Lan, Singapore và đã là khách của Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Nhà Trắng. Bà cũng đã bay đến châu Âu để gặp nhiều nhà lãnh đạo cấp quốc gia. Bên cạnh chuyến thăm Nhật Bản theo lời mời của Thủ tướng Shinzo Abe năm 2015, bà Suu Kyi cũng đã đến Bắc Kinh vào năm 2015 và được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp đón.

            Lịch sử hiện đại của Myanmar trong mối quan hệ với ASEAN bắt đầu từ năm 1997, khi quốc gia này trở thành thành viên của khối. ASEAN khi đó đã thực hiện chính sách “can dự xây dựng” với chính quyền quân sự – một bước đi vấp phải nhiều sự chỉ trích quốc tế. Cũng chính trong năm này, bà Suu Kyi đã có cuộc gặp đầu tiên với Ngoại trưởng Philippines khi đó là ông Domigo Siazon tại tư dinh ở Yangon. Năm 1998, bà cũng đã tiếp Ngoại trưởng Malaysia Abdullah Ahmad Badawi.

       Các nhà lãnh đạo ASEAN phần lớn đã chọn cách im lặng trong việc bà Suu Kyi bị quản thúc tại gia suốt 15 năm từ 1989 đến 2010, những đã lên tiếng vào tháng 5/2003, khi những phần tử manh động do chính quyền hậu thuẫn tấn công đoàn xe của bà ở miền Trung Myanmar. Trong thông cáo chung đầu tiên của các ngoại trưởng ASEAN, nhà cầm quyền quân sự tại Myanmar đã được yêu cầu dỡ bỏ các hạn chế đối với bà Suu Kyi, và nhiều người cho rằng đó là dấu hiệu của sự bất bình càng lớn trong ASEAN đối với giới tướng lĩnh tại Naypidaw.

            Mahathir Mohamad, Thủ tướng Malaysia khi đó, người từng ủng hộ mạnh mẽ việc kết nạp Myanmar vào ASEAN, từ năm 2003 đã bắt đầu nói rằng nước này nên bị khai trừ do vẫn tiếp tục giam giữ bà Suu Kyi. Hệ quả là các nhà lãnh đạo Singapore và Indonesia đã cùng lên tiếng gây sức ép với chính quyền quân sự đòi họ phải có các bước đi tiến tới sự thay đổi thực sự về chính trị. ASEAN sau đó còn cùng nhau công khai lên án cuộc đàn áp đẫm máu các nhà sư trong Cuộc cách mạng Tăng bào năm 2007.

            Chỉ đến năm 2007, sau 10 năm trở thành thành viên ASEAN, Myanmar mới được phép đăng cai hội nghị khu vực và sau đó là hội nghị cấp cao thường niên của tổ chức, nơi các nhà lãnh đạo Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và Mỹ tham dự các cuộc đối thoại được tổ chức bởi chính quyền của cựu Tổng thống Thein Sein.

            Giờ đây, các kiến thức và kỹ năng ngoại giao của bà Suu Kyi sẽ được thử thách trước mớ bòng bong, gồm các vấn đề nội bộ lẫn chính trị Đông Nam Á. Việc giải quyết tình trạng phân biệt đối xử các cộng đồng thiểu số như người Rohingya ở bang Arakan sẽ là một vấn đề gai góc. Chắc chắn Malaysia và Indonesia sẽ bày tỏ quan ngại về vấn đề này, bởi nhiều người Rohingya đã dạt vào bờ biển các nước này sau khi vượt biển chạy trốn khỏi Myanmar. Bà Suu Kyi cũng sẽ phải đối mặt với những sức ép lớn từ truyền thông và những người đồng cấp quốc tế về tình trạng di dân và xung đột. Hơn 100.000 người tỵ nạn từ Myanmar vẫn tiếp tục sống dọc biên giới với Thái Lan và nhiều nhóm sắc tộc vũ trang vẫn duy trì căn cứ tại khu vực này.

           Sự quyết đoán ngày càng tăng của Trung Quốc tại khu vực, việc giải quyết tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông và sự hội nhập kinh tế thực sự vẫn xa vời với khối ASEAN cũng là các vấn đề mà bà Suu Kyi sẽ phải đối mặt, nhất là trong bối cảnh nguy cơ đối đầu Mỹ-Trung trong khu vực ngày càng lớn, và ASEAN đang đứng trước thử thách từ ảnh hưởng của Bắc Kinh đối với các nước thành viên. Ngoại trưởng Suu Kyi bắt đầu nhiệm vụ tại thời điểm ASEAN dường như đang mất dần động lực và sự đoàn kết. Câu hỏi đặt ra là bà sẽ làm gì để phản ứng với những sự rời rạc này. Các nhà lãnh đạo kỳ vọng bà Suu Kyi sẽ có quan điểm khác biệt với những người tiền nhiệm được quân đội hậu thuẫn, vốn thường gạt bỏ các thắc mắc về những chủ đề nhạy cảm. Trong tháng 5 này, Tổng thống Htin Kyaw sẽ dự Hội nghị cấp cao ASEAN–Nga tại Sochi và nhiều nguồn tin cho biết bà Suu Kyi nhiều khả năng sẽ tháp tùng ông. Giới quan sát và dư luận đều đang rất trông đợi những thông điệp của bà tại hội nghị cũng như các hoạt động bên lề với các nhà ngoại giao khác.

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s