Thông tin tổng hợp

Đứng riêng

Năm yếu tố cơ bản cản trở TTIP giữa EU và Mỹ

Tại cuộc hội đàm ở Hannover hồi cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Barack Obama và Thủ tướng Đức Angela Merkel một lần nữa kêu gọi các bên nỗ lực nhằm kết thúc các cuộc đàm phán liên quan đến Hiệp định Đối tác Thương mại và Đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) vào cuối năm nay. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo hai bên bờ Đại Tây Dương phải thừa nhận thực tế rằng việc đạt được một thỏa thuận trước khi Tổng thống Obama hết nhiệm kỳ vào tháng 1/2017 là việc khó thực hiện.

Hiện vẫn còn nhiều bất đồng giữa hai bên trong các lĩnh vực đàm phán chủ chốt, trong đó các vấn đề chính trị liên quan đến hiệp định này, đặc biệt là tại châu Âu, ngày càng trở nên phức tạp. Tờ “The Financial Times” (Thời báo Tài chính) của Anh đã nêu lên năm yếu tố chủ yếu “làm khó” tiến trình đàm phán và hoàn tất TTIP hiện nay.

Yếu tố thứ nhất là chính trị. Ngày 25/4 tại New York (Mỹ), các nhà đàm phán EU-Mỹ đã bắt đầu vòng đàm phán chính thức thứ 13 trong khuôn khổ TTIP tại New York. EU và Mỹ hiện là đối tác thương mại lớn nhất của nhau, với kim ngạch thương mại và dịch vụ năm 2015 đạt 1.100 tỷ USD. Các vòng đàm phán thương mại trong khuôn khổ TTIP được bắt đầu hồi năm 2013, song những diễn biến chính trị xung quanh TTIP ngày càng trở nên phức tạp hơn.

Tại Mỹ, các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ với EU dường như bị lu mờ bởi tham vọng thương mại châu Á của Tổng thống Obama, trong đó nổi bật là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Trong khi đó, tại EU, hàng nghìn người phản đối TTIP đã xuống đường biểu tình, trong khi các chính trị gia ở Pháp và Đức tỏ ra khá dè dặt về thỏa thuận này. Cuộc trưng cầu ý dân về tư cách thành viên EU của Anh vào tháng 6 tới hay các cuộc bầu cử tại Pháp và Đức vào năm 2017 được coi là những sự kiện chính trị ảnh hưởng tới tiến trình đàm phán TTIP. Các quan chức Mỹ quan ngại rằng nếu không thể kết thúc TTIP trước khi ông Obama rời Nhà Trắng, việc hoàn tất hiệp định thương mại này có thể bị lùi tới năm 2021.

Đề cập đến yếu tố thứ hai là đầu tư, tờ Thời báo Tài chính cho biết những người phản đối TTIP ở châu Âu không tán thành điều khoản giải quyết tranh chấp cho các nhà đầu tư (ISDS), một điều khoản cho phép các công ty Mỹ đầu tư vào EU đưa các vụ kiện tranh chấp ra ban trọng tài đặc biệt và tòa án địa phương. Sau khi tạm ngừng đàm phán về chương đầu tư hồi năm 2014, đồng thời tiến hành thăm dò dư luận trong khu vực, Ủy ban châu Âu (EC) đã đưa ra một bản kế hoạch cải tổ, bao gồm việc thành lập tòa án quốc tế giải quyết các vụ tranh chấp đầu tư và một cơ quan kháng cáo. Tuy nhiên, phía Mỹ đã lên tiếng phản đối những đề xuất này. Do vậy, việc đi tới được một thỏa hiệp cho vấn đề đầu tư là rất khó khăn.

Yếu tố thứ ba ảnh hưởng bất lợi đến tiến trình đàm phán và hoàn tất TTIP là chi tiêu của chính phủ. Kể từ năm 1933, luật pháp Mỹ ràng buộc chính phủ nước này phải dành ưu đãi cho các công ty Mỹ trong nhiều thỏa thuận thu mua của chính phủ. Tuy nhiên, EU muốn thay đổi điều đó và họ đã yêu cầu Washington dùng TTIP để loại bỏ những luật lệ này nhằm mang lại quyền tiếp cận thị trường thu mua một cách bình đẳng cho các công ty ở “Lục địa già”. Mặc dù vậy, kinh nghiệm cho thấy bất kỳ thỏa thuận thương mại nào dành ưu tiên cho các đối tác nước ngoài đều sẽ trải qua hành trình khó khăn để được Quốc hội Mỹ thông qua.

Dịch vụ cũng là một yếu tố “gây khó” cho tiến trình đàm phán TTIP. Một trong những mục tiêu của hiệp định thương mại này là tự do hóa thương mại dịch vụ. Dịch vụ, bao gồm từ dịch vụ ngân hàng tới vận tải, chiếm một tỷ trọng ngày càng lớn trong thương mại toàn cầu. Trước sức ép của các nước thành viên, EU đã đưa ra đề xuất loại bỏ hơn 200 loại hình dịch vụ khỏi TTIP, trong khi Mỹ chỉ yêu cầu 4 ngoại lệ dành cho họ. Mỹ cũng bác bỏ ý tưởng mở cửa ngành vận tải đường biển cho cạnh tranh nước ngoài. Điều đó khiến cho bất đồng giữa Mỹ và EU xung quanh các lĩnh vực đàm phán quan trọng và nhạy cảm ngày càng nới rộng.

Nông nghiệp là yếu tố thứ năm mà tờ “Thời báo Tài chính” cho là có thể ảnh hưởng bất lợi đến đàm phán thương mại EU-Mỹ. Bất kỳ cuộc đối thoại nào liên quan đến TTIP và vấn đề nông nghiệp dự đoán đều sẽ kéo dài và trở nên nhạy cảm. Các nhóm vận động khá quyền lực trong lĩnh vực nông nghiệp ở cả hai bên bờ Đại Tây Dương lâu nay vẫn muốn bảo vệ thị trường trong nước thông qua việc áp thuế nhập khẩu hay các quy định thương mại. Thêm vào đó, Chính phủ Mỹ và các nước EU từ lâu đã giữ những quan điểm khác nhau trong một loạt vấn đề nông nghiệp như cây trồng biến đổi gien hay vấn đề sử dụng kháng sinh và hoóc-môn tăng trưởng trong chăn nuôi…

 Cũng như nhiều lĩnh vực khác được đàm phán trong khuôn khổ TTIP, hiện ít có dấu hiệu nào cho thấy các nhà đàm phán EU-Mỹ đã tìm được cách thức để thu hẹp những khác biệt này.

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s